Xây dựng tạp chí khoa học chuẩn quốc tế: Thông tin chi tiết từ A-Z

Thực tế hiện nay cho thấy, nhiều tạp chí tại Việt Nam có đội ngũ chuyên môn mạnh, bài báo chất lượng tốt nhưng vẫn gặp khó khăn trong quá trình xếp loại, indexing hoặc xét điểm học hàm học vị. Nguyên nhân chủ yếu không nằm ở chất lượng nghiên cứu, mà đến từ việc thiếu một hệ thống vận hành đạt chuẩn quốc tế.

Tạp chí khoa học chuẩn quốc tế là gì?

Một tạp chí khoa học chuẩn quốc tế là một hệ thống xuất bản đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn về:

• Nội dung học thuật
• Hội đồng biên tập
• Quy trình phản biện
• Chuẩn xuất bản
• Khả năng truy cập dữ liệu
• Chỉ mục quốc tế

Đây cũng là những tiêu chuẩn đánh giá xếp loại tạp chí khoa học đang được quy định cụ thể trong Thông tư 27/2025/TT-BKHCN.

6 nhóm tiêu chí của tạp chí khoa học chuẩn quốc tế

Tiêu chí về nội dung học thuật

Tạp chí cần đảm bảo:

• Coa trên 75% bài viết là nghiên cứu học thuật
• Áp dụng chuẩn trích dẫn quốc tế như APA, IEEE, Chicago, Vancouver
• Có tiêu đề, abstract và từ khóa bằng tiếng Anh

Tiêu chí về hội đồng biên tập

Hội đồng biên tập cần ít nhất 50% thành viên phải là người độc lập đến từ bên ngoài cơ sở quản lý của tạp chí, thành phần HĐBT phải có trình độ chuyên môn phù hợp với lĩnh vực tạp chí…

Tiêu chí về quy trình phản biện

Một tạp chí chuẩn quốc tế cần:

• Có quy trình phản biện rõ ràng
• Áp dụng phản biện kín (double-blind peer review)
• Có lưu vết toàn bộ quá trình xử lý bài báo

Tiêu chí về chuẩn mực xuất bản

Bao gồm:

• Xuất bản đúng kỳ hạn
• Có ISSN/E-ISSN hợp lệ
• Có quy định về chuẩn mực xuất bản khoa học theo thông lệ quốc tế

Tiêu chí về minh bạch và khả năng truy cập

Tạp chí cần:

• Có website chuyên biệt
• Công khai đầy đủ thông tin
• Đăng tải toàn văn bài báo
• Đăng ký DOI và metadata chuẩn

Tiêu chí về chỉ mục quốc tế

Tạp chí khoa học phải được chỉ mục trên Hệ thống thông tin quốc gia về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hoặc một trong các cơ sở dữ liệu khoa học quốc tế Scopus/WoS.

Vì sao nhiều tạp chí chưa đạt chuẩn dù hoạt động nhiều năm?

Sau quá trình rà soát thực tế, nhiều đơn vị gặp phải các vấn đề phổ biến như:

• Không có website tạp chí riêng
• Quy trình phản biện thủ công qua email
• Chưa có E-ISSN
• Chưa triển khai DOI
• Metadata bài báo không đầy đủ
• Không có khả năng xuất minh chứng vận hành

Những thiếu sót này không liên quan trực tiếp đến chất lượng nghiên cứu, nhưng lại ảnh hưởng lớn đến:

• Khả năng được xếp loại
• Khả năng nghiệm thu đề tài
• Khả năng indexing quốc tế

5 yếu tố cốt lõi khi xây dựng tạp chí khoa học chuẩn quốc tế

Hạ tầng kỹ thuật đạt chuẩn

Một hệ thống tạp chí hiện đại cần:

• Tên miền riêng
• Chứng chỉ HTTPS
• Giao diện song ngữ Việt – Anh
• Sao lưu dữ liệu định kỳ
• Hỗ trợ hiển thị toàn văn bài báo

Hạ tầng là nền móng của toàn bộ hệ thống vận hành.

Có ISSN và E-ISSN

ISSN đủ để đáp ứng tiêu chí tính điểm trong Thông tư 27, nhưng E-ISSN là yêu cầu thực tế không thể thiếu nếu tạp chí hoạt động trên môi trường số và hướng tới mục tiêu indexing quốc tế (Scopus, WoS, DOAJ).

Quy trình phản biện kín có lưu vết

Tạp chí cần áp dụng:

• Double-blind peer review
• Phản biện độc lập
• Theo dõi và lưu trữ toàn bộ quy trình

Điều này giúp minh chứng rõ ràng trong các kỳ đánh giá

DOI và tích hợp chỉ mục quốc tế

DOI giúp:

• Định danh bài báo
• Chuẩn hóa trích dẫn
• Kết nối với CrossRef và các cơ sở dữ liệu quốc tế

Ngoài ra, việc tích hợp Google Scholar, ORCID và chuẩn JATS XML sẽ tạo nền tảng để hướng tới Scopus hoặc WoS.

Nhập liệu hồi tố đầy đủ

Nhiều tạp chí bỏ sót bước này. Trong khi đó, yêu cầu hiện nay thường đòi hỏi:

• Tối thiểu 6 số liên tiếp
• Đầy đủ metadata
• Có abstract tiếng Anh
• Có file toàn văn

Đây là điều kiện quan trọng để đủ hồ sơ đánh giá.

Lộ trình xây dựng tạp chí khoa học chuẩn quốc tế

OJS 3.5 – Nền tảng chuẩn cho tạp chí khoa học quốc tế

Open Journal Systems (OJS) hiện là nền tảng quản lý tạp chí khoa học phổ biến nhất thế giới. Hệ thống này hỗ trợ:

• Quy trình phản biện kín tự động
• Tích hợp DOI qua CrossRef
• Metadata chuẩn cho Google Scholar
• ORCID cho tác giả
• Xuất dữ liệu OAI-PMH và JATS XML
• Giao diện song ngữ chuyên nghiệp

Đây là nền tảng được nhiều tạp chí thuộc Scopus và WoS sử dụng.

ECP-OJS – Phần mềm tạp chí khoa học toàn diện từ ECP

ECP hiện cung cấp giải pháp ECP-OJS – Phần mềm tạp chí khoa học trên OJS 3.5, chuyên biệt dành cho tạp chí khoa học tại Việt Nam.

Giải pháp hỗ trợ:

• Xây dựng hệ thống tạp chí điện tử
• Tối ưu theo Thông tư 27/2025/TT-BKHCN
• Hỗ trợ DOI, E-ISSN, Google Scholar
• Chuyển đổi dữ liệu từ hệ thống cũ
• Hỗ trợ kỹ thuật và vận hành dài hạn

Các gói triển khai được thiết kế phù hợp từ tạp chí mới đến các đơn vị cần indexing quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

Câu 1: Xây dựng tạp chí khoa học chuẩn quốc tế mất bao lâu?

Thông thường từ 10–30 ngày tùy quy mô và yêu cầu triển khai.

Câu 2: Có thể chuyển từ hệ thống cũ sang OJS không?

Hoàn toàn có thể. Hệ thống có thể hỗ trợ chuyển dữ liệu và nâng cấp quy trình vận hành.

Câu 3: Sau khi triển khai có cần đội IT riêng không?

Không bắt buộc. Các đơn vị có thể sử dụng dịch vụ hỗ trợ kỹ thuật và vận hành từ nhà cung cấp.

Câu 4: E-ISSN có bắt buộc không?

Không bắt buộc theo quy định hiện hành, nhưng rất cần thiết nếu tạp chí hướng đến môi trường xuất bản số và indexing quốc tế.

Xây dựng tạp chí khoa học chuẩn quốc tế không chỉ là việc nâng cấp website hay triển khai phần mềm, mà là quá trình chuẩn hóa toàn diện từ hạ tầng, quy trình, dữ liệu, hệ thống quản lý xuất bản.

Những đơn vị đầu tư đúng ngay từ đầu sẽ có lợi thế lớn trong việc đáp ứng tiêu chuẩn đánh giá, nâng cao uy tín học thuật, hướng tới Scopus, WoS và các hệ thống chỉ mục quốc tế.

Liên hệ ECP để được tư vấn chi tiết!